هگمتانه، گروه خبر همدان: هفتاد و نهمین اجلاس مجمع مشورتی رؤسای شوراهای اسلامی کلانشهرها و مراکز استان‌ها؛ به ریاست مهدی چمران و با حضور اعضای شوراهای اسلامی شهرها، شهرداران، مدیران ارشد، استادان دانشگاه و جمعی از نخبگان کشوری، در قالب وبینار (ویدئوکنفرانس) برگزار شد.
به گزارش هگمتانه، در این نشست، رئیس شورای اسلامی شهر همدان، با بیان دیدگاه‌های راهبردی خود، به تشریح تجربه‌های عملیاتی این کلانشهر در مدیریت بحران‌های اخیر پرداخت و بر ضرورت بازتعریف مفهوم تاب‌آوری و حرکت به سمت مدیریت آینده‌نگر تأکید کرد.
محمود مسگریان، در ابتدای سخنان خود با اشاره به جایگاه حساس این اجلاس، اظهار کرد: مایه افتخار است که امروز در هفتاد و نهمین اجلاس مجمع مشورتی رؤسای شوراهای اسلامی کلانشهرها و مراکز استان‌ها، در جمع مدیرانی حضور دارم که مسؤولیت آنان، تنها اداره شهرها نیست؛ بلکه پاسداری از آرامش مردم، تقویت سرمایه اجتماعی و حفظ امید در جامعه است.
وی با تأکید بر اینکه نگاه سنتی به مقوله تاب‌آوری کافی نیست، خاطرنشان کرد: امروز اگر از "تاب‌آوری شهرها" سخن می‌گوییم، نباید این مفهوم را تنها در استحکام ساختمان‌ها، خیابان‌ها و زیرساخت‌های شهری خلاصه کنیم. تاب‌آوری پیش از آنکه یک مفهوم فنی و عمرانی باشد، یک فرهنگ مدیریتی است؛ فرهنگی که به ما می‌آموزد حتی در سخت‌ترین شرایط نیز خدمت نباید متوقف شود و مردم نباید احساس تنهایی کنند.
رئیس شورای اسلامی شهر همدان در ادامه، تاب‌آوری را به روشنی تعریف کرد و گفت: تاب‌آوری یعنی ایستادگی بدون توقف خدمت و زنده نگه داشتن امید، حتی در دشوارترین روزها. تاب‌آوری یعنی مردم باور داشته باشند که مدیران، پیش از آنکه مسؤول باشند، همراه و همدل آنان هستند. امروز مدیریت شهری در خط مقدم همین مسؤولیت قرار دارد و شوراهای اسلامی، به عنوان خانه اندیشه، خرد جمعی و مشارکت مردمی، وظیفه دارند مسیر این خدمت را هموارتر از گذشته دنبال کنند.
همدان؛ آزمون‌گاه مدیریت بحران و تاب‌آوری شهری
مسگریان با اشاره به رویدادهای مهم ماه‌های اخیر در همدان، تصریح کرد: همدان در ماه‌های گذشته، یکی از مهم‌ترین آزمون‌های مدیریت شهری خود را پشت سر گذاشت. جنگ تحمیلی سوم، صرفاً یک بحران امنیتی نبود؛ بلکه آزمونی برای سنجش میزان آمادگی، هماهنگی، مسؤولیت‌پذیری و تاب‌آوری مدیریت شهری بود.
وی با تشریح اقدامات فوری و بی‌وقفه شهرداری در لحظات اولیه حادثه، افزود: در نخستین دقایق وقوع حادثه، نیروهای آتش‌نشانی و خدمات ایمنی، خدمات شهری، مدیریت پسماند، حمل‌ونقل، مدیریت بحران و دیگر بخش‌های شهرداری بدون هیچ‌گونه وقفه در محل حاضر شدند. عملیات امداد و نجات آغاز شد، معابر پاک‌سازی و آواربرداری شد، مسیرهای تردد بازگشایی شد و اتوبوس مدیریت بحران به عنوان مرکز فرماندهی عملیات در محل حادثه مستقر شد تا علاوه بر تسریع در تصمیم‌گیری، ارتباط مستقیم مسؤولان با مردم برقرار باشد.
این مقام ارشد مدیریت شهری همدان، در ادامه با تأکید بر اولویت‌های انسانی و اجتماعی در مدیریت بحران، بیان کرد: اما آنچه بیش از هر چیز برای ما اهمیت داشت، حفظ کرامت و آرامش شهروندان بود. با وجود آنکه نصب شیشه واحدهای آسیب‌دیده در زمره وظایف قانونی شهرداری نبود، این مسؤولیت را بر عهده گرفتیم؛ زیرا اعتقاد داشتیم در روزهای سخت، مردم بیش از هر چیز به حضور و همراهی نیاز دارند. هم‌زمان فرآیند ثبت خسارت‌ها، ارزیابی ایمنی ساختمان‌ها با همکاری بسیج مهندسین و پیگیری مطالبات شهروندان نیز آغاز شد.
مسگریان با نگاهی تحلیلی به پیامدهای این رویدادها، یادآور شد: تجربه نخستین حادثه، نقاط ضعف و قوت ما را آشکار کرد. این تجربه ارزشمند سبب شد در رخدادهای بعدی، هماهنگی میان دستگاه‌ها، سرعت امدادرسانی و انسجام مدیریتی به مراتب بهتر از گذشته باشد. این یعنی بحران، اگر درست مدیریت شود، می‌تواند به مدرسه‌ای برای یادگیری و ارتقای حکمرانی شهری تبدیل شود.
استمرار خدمت و امیدآفرینی؛ محور اقدامات مدیریت شهری همدان
رئیس شورای اسلامی شهر همدان با تأکید بر اینکه هدف از ارائه این تجربه، فراتر از یک گزارش معمولی است، گفت: اگر امروز از عملکرد مدیریت شهری همدان سخن می‌گویم، هدف صرفاً ارائه یک گزارش نیست؛ بلکه می‌خواهم از تجربه‌ای سخن بگویم که نشان داد در سخت‌ترین شرایط نیز می‌توان امید را مدیریت کرد.
وی در تشریح اقدامات میدانی و حمایتی در اوج بحران، افزود: در همان روزهایی که دشمن تلاش می‌کرد آرامش جامعه را هدف قرار دهد، مدیریت شهری اجازه نداد زندگی مردم متوقف شود. خدمات شهری بدون وقفه ادامه یافت و ناوگان حمل‌ونقل عمومی فعال ماند. بازار شهر با نظارت مستمر مدیریت شد. نانوایی‌ها برای استمرار خدمت به موتور برق تجهیز شدند و ساعات فعالیت آنها تا پاسی از شب ادامه یافت. واحدهای آسیب‌دیده وارد فرآیند بازسازی شدند.
وی خاطرنشان کرد: با تصمیم اعضای شورای اسلامی شهر همدان برای آسیب‌دیدگان جنگ، صدور پروانه ساختمانی رایگان در دستور کار قرار گرفت. حمایت از تولید، سرمایه‌گذاری و فعالیت‌های اقتصادی متوقف نشد و حتی مسیر جذب سرمایه‌گذار نیز ادامه پیدا کرد، زیرا باور داشتیم که تاب‌آوری اقتصادی، بخشی جدایی‌ناپذیر از تاب‌آوری شهری است.
مسگریان در ادامه به اقدامات فرهنگی و اجتماعی برای حفظ انسجام شهری اشاره کرد و گفت: در کنار این اقدامات، مدیریت شهری تلاش کرد روح شهر نیز زنده بماند. فضاسازی گسترده شهری، برگزاری مراسم ملی و مذهبی، بزرگداشت شهدا، حضور مستمر مسؤولان در میان مردم، برگزاری پویش‌های مردمی، اجرای برنامه‌های فرهنگی و امیدآفرین، حمایت از خانواده‌های معظم شهدا و جانبازان، حضور در اجتماعات مردمی و ایجاد بسترهای همدلی، تنها بخشی از اقداماتی بود که با هدف حفظ انسجام اجتماعی انجام شد. زیرا معتقدیم امنیت، تنها حاصل تجهیزات نیست؛ امنیت واقعی از اعتماد مردم، مشارکت اجتماعی و امید به آینده شکل می‌گیرد.
پیام همدان به مدیریت شهری کشور؛ از تاب‌آوری فنی تا تاب‌آوری اجتماعی
وی با بیان اینکه تجربه همدان حاوی پیامی روشن برای کل کشور است، تأکید کرد: شهر تاب‌آور، شهری نیست که فقط ساختمان‌های مقاوم داشته باشد، بلکه شهری است که مردم آن احساس کنند در هیچ بحرانی تنها نخواهند ماند. امروز بیش از هر زمان دیگری لازم است مدیریت شهری کشور از مرحله مدیریت روزمره عبور کرده و به سمت مدیریت آینده‌نگر حرکت کند.
مسگریان در بخش پایانی سخنان خود، با تأکید بر لزوم همکاری میان‌بخشی، هفت اقدام راهبردی را شامل تدوین سند ارتقای تاب‌آوری اجتماعی شهرها، با هدف افزایش سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی، همبستگی محلات و مشارکت مردم در مدیریت بحران؛ تشکیل شبکه داوطلبان محله‌محور مدیریت بحران؛ توسعه برنامه‌های فرهنگی امیدآفرین؛ بازنگری در قوانین و اختیارات شوراها و شهرداری‌ها؛ حمایت از اقتصاد محلی، اصناف و کسب‌وکارهای شهری؛ ارتقای تاب‌آوری زیرساخت‌های خدمات شهری و نیز بازنگری ضوابط شهرسازی با رویکرد پدافند غیرعامل بیان کرد.
وی در نهایت، چشم‌انداز نهایی را حرکت به سوی شهرهای هوشمند، ایمن، انسان‌محور و پایدار که بتوانند با اتکا به فناوری، مدیریت داده و مشارکت مردمی، در برابر چالش‌های آینده آماده‌تر باشند. ترسیم کرد:
امید؛ هدف راهبردی دشمن و رسالت اصلی مدیریت شهری
رئیس شورای اسلامی شهر همدان در جمع‌بندی سخنان خود با هشدار نسبت به راهبرد دشمن، گفت: امروز دشمن بیش از آنکه زیرساخت‌های ما را هدف قرار دهد، امید مردم را هدف گرفته است. بنابراین هر پروژه عمرانی، خدمات شهری، پاسخ‌گویی صادقانه، اقدام فرهنگی و هر مشکلی که از زندگی مردم حل می‌شود، بخشی از امنیت ملی و اقتدار کشور است.
مسگریان با تأکید بر دستاوردهای تجربه همدان، خاطرنشان کرد: ما در همدان آموختیم که امید، شعار نیست؛ امید محصول خدمت بی‌منت، مدیریت میدانی، پاسخ‌گویی، شفافیت، همدلی و اعتمادسازی است. اگر مردم ببینند مدیران در کنار آنان ایستاده‌اند، هیچ بحرانی توان شکست اراده جامعه را نخواهد داشت.
به نقل از روابط عمومی شورای اسلامی شهر همدان، وی در سخنان پایانی خود، با خطاب قرار دادن حضار، ابراز امیدواری کرد که ثمره این اجلاس، تنها صدور یک بیانیه نباشد، بلکه آغاز فصل تازه‌ای از همکاری، همدلی و تصمیم‌های ماندگار برای آینده مدیریت شهری ایران باشد.